bevrijding Sint-Niklaas
bevrijding Sint-Niklaas
bevrijding Sint-Niklaas
bevrijding Sint-Niklaas

Herdenking 75 jaar bevrijding Sint-Niklaas

15 augustus tot 6 oktober
Expo Fietsen Herdenking

Op zaterdag 9 september 1944, rond het middaguur, reden Britse gevechtseenheden langs Tereken de stad binnen. Via de Kokkelbeekstraat bereikten ze de Grote Markt. In geen tijd ontstond er een volkstoeloop op het marktplein. Vier donkere oorlogsjaren waren voorbij. Sint-Niklaas was bevrijd.

Social media sharing

De herdenking van 100 jaar Wereldoorlog I ligt maar net achter de rug of we gedenken het einde van Wereldoorlog II. Sint-Niklaas werd immers door de Britten en vervolgens door de Polen bevrijd op 9 september 1944. Die datum staat daarom in het collectieve geheugen van onze stad gegrift. Het einde van de oorlog werd pas in mei 1945 bezegeld. Daarom bestaat de herdenking van Wereldoorlog II uit een tweeluik. In mei 2020 gedenken we niet alleen het einde van Wereldoorlog II, maar ook het vreselijke bombardement van 17 mei 1940, dan precies tachtig jaar geleden, waarbij de Gasmeterstraat en de Kroonmolenstraat getroffen werden en waarbij ook vele vluchtelingen uit Breda het leven lieten.

Vredefeesten en Villa Pace

Na de Tweede Wereldoorlog organiseerde het stadsbestuur van Sint-Niklaas vrijwel onmiddellijk ‘Bevrijdingsfeesten’. Vanaf 1948 werden die gekoppeld aan het opstijgen van ballons vanop de Grote Markt, en dat is tot vandaag het geval. In 1973 werden de ‘Bevrijdingsfeesten’ herdoopt tot ‘Vredefeesten’ en in 2005 werd ‘Villa Pace’ de nieuwe loot aan de Sint-Niklase vredesboom. De vredesgedachte werd toen opengetrokken naar de Noord-Zuidproblematiek. Mede dankzij Villa Pace evolueerden de Vredefeesten naar een volwaardig stadsfestival met een sterke, gevarieerde affiche op diverse podia in de stadskern.

Centraal op Villa Pace staat de Wereldmarkt: met tal van infostanden van organisaties die mondiaal actief zijn, eetstanden uit alle hoeken van de wereld, een rodedraadspel voor kinderen, workshops en animatie.

 

Vrijdag 06 tot zondag 08 september
Stadskern
Info: Stadsbestuur en vzw Villa Pace
www.vredefeesten.be

Ann Pieters, Wereldoorlog II en de bevrijding van Belsele

75 jaar geleden werd Belsele bevrijd door Britse en Poolse militairen. De vreugde was groot, maar anders dan in ‘14-‘18 liet de Duitse bezetting een verdeelde dorpsgemeenschap achter. Weerstand en verzet, collaboratie en verraad komen aan bod in deze zomerse avondwandeling. Op stap met een gedreven gids wordt een tip van de sluier opgelicht.

 

Donderdag 15 augustus, 19 uur en zondag 27 oktober, 14 uur
Oud-gemeentehuis, Belseledorp
Info en inschrijvingen: Dienst toerisme
toerisme@sint-niklaas.be - 03 778 35 00

Fietsen voor vrede

Een fietstocht over oorlog, vrede en verzet n.a.v. de 75ste verjaardag van de bevrijding van Sint-Niklaas. Tijdens deze culturele fietstocht langs monumenten en plaatsen die verwijzen naar de Tweede Wereldoorlog en het verzet luisteren we naar poëzie, verhalen en getuigenissen.

 

Zaterdag 14 september, 14 uur
Stadhuis, Grote Markt 1
Info & inschrijvingen: vzw Singeling
ww.singeling.be - 0497 18 28 20

Ann Pieters, De bevrijding van Sint-Niklaas

In de stadskern van Sint-Niklaas was de Tweede Wereldoorlog ooit heel tastbaar. Een professionele gids wekt de gebeurtenissen van 75 jaar geleden terug tot leven. Anekdotes en foto’s maken het pakkende verhaal concreet.

 

Zondag 6 oktober, 11 uur
Start: Stadhuis, Grote Markt 1
Info en inschrijvingen: Dienst Toerisme
toerisme@sint-niklaas.be - 03 778 35 00

Marcella Piessens, Wereldoorlog II voor kinderen

Speciaal voor kinderen werd een wandeling op de begraafplaats van Tereken ontwikkeld die de Tweede Wereldoorlog voor hen begrijpelijk maakt. De ervaren gids weet kinderen met haar verhaal te beroeren en te verwonderen. De rondleiding staat open voor alle kinderen van 8 tot 12 jaar. (Groot)ouders zijn ook welkom!

 

Zondag 20 oktober 2019, 11 uur
Parkbegraafplaats Tereken
Info en inschrijvingen: Dienst Toerisme
toerisme@sint-niklaas.be - 03 778 35 00

WOII Radiozenders en -ontvangers

Bij de voorbereiding van de bevrijding in WWII is er heel wat aandacht gegaan naar de ontwikkeling van radiocommunicatieapparatuur, zowel voor troepen, tanks, jeeps, camions, vliegtuigen, hoofdkwartieren enz. Deze zijn massaal geproduceerd. Na de oorlog is een deel ervan naar de Belgische troepen gegaan en een ander deel in vele ‘Stock Americains’ terechtgekomen. Ze waren voor de beginnende radioamateurs een unieke bron van apparatuur en zijn zo gekoesterd erfgoed geworden.

 

Zaterdag 6 september, 15-18 uur en zondag 7 september, 10-13 uur
Huize De Meerleer, Hofstraat 7
Info: Koninklijke Unie van Belgische Radio Amateurs vzw afdeling Sint-Niklaas
www.snw.uba.be ON8DC@telenet.be

Sint-Niklaas bevrijd!

Authentieke archiefbeelden en getuigenissen van Sint-Niklazenaren roepen de sfeer op die begin september 1944 in de stad voelbaar was. Uitbarstingen van vreugde bij het verwelkomen van de Britse en Poolse bevrijders maar ook ontladingen van volkswoede tegenover al wat naar de bezetter verwees. Het archief toont filmfragmenten van toen en brengt geïnterviewde getuigen opnieuw in beeld. Zij delen hun onuitwisbare herinneringen aan de bevrijding van de stad, bijna dag op dag 75 jaar geleden.

 

Zondag 8 september, 10 tot 18 uur
De Casino, Stationsstraat 104
Info: stadsarchief Sint-Niklaas
archief@sint-niklaas.be - 03 778 33 80

Bevrijdingsfeest in het Volkshuis

Via toneel brengen wij het bevrijdingsfeest in beeld. Tijdens de Wereld Oorlog II werd het Volkshuis door de Duitse bezetter opgeëist om de rekruteringen bijeenkomsten voor de Oostfrontstrijders te organiseren. Na de oorlog kwam het Volkshuis terug in handen van de Socialistische beweging en werd er een bevrijdingsfeest georganiseerd.

 

Vrijdag 27september, 19 uur en zaterdag 28 september, 16 uur
Volkshuis, Vermorgenstraat 9
Info en inschrijvingen: ATB De Natuurvrienden & CC Boontje/Linx+
03 776 63 75.

Armoured Wings/Gepantserde Vleugels

Deze internationale tentoonstelling, die vorig jaar in Warschau en Gdansk te zien was, startte in april van dit jaar aan een rondreis langs diverse Vlaamse steden. De expo volgt het traject van de bevrijding van Vlaanderen in september-oktober 1944 door de Eerste Poolse Pantserdivisie onder het bevel van generaal Stanislaw Maczek. Talrijke voorwerpen, documenten en beeldmateriaal uit openbare en persoonlijke archieven, aangevuld met multimediale toepassingen, brengen de moedige strijd van de Poolse soldaten in herinnering. Wase gemeentearchieven en heemkundige kringen vullen de tentoonstelling aan met extra materiaal uit hun collecties. Zo krijgt deze expo ook een sterke regionale toets.

 

Opening op 26 oktober, 10.30 uur tot zondag 17 november
Tentoonstellingszaal Zwijgershoek
Info: Stadsarchief
archief@sint-niklaas.be - 03 778 33 80

Het vrije Waasland - Digitaal

Op 24 september 2019 is het 75 jaar geleden dat de eerste editie van Het vrije Waasland werd uitgegeven. Voor die verjaardag hebben de Erfgoedcel Waasland, Bibliotheca Wasiana en Stadsarchief Sint-Niklaas de handen in elkaar geslagen om de jaargangen 1971-2011 van dit weekblad te digitaliseren, dit nadat in 2017 de jaargangen 1944-1970 werden gedigitaliseerd. Hiermee komt een einde aan een groot digitaliseringsproject waarbij alle beschikbare edities van Het vrije Waasland, die in de collecties van de Bibliotheca Wasiana, Stadsarchief Sint-Niklaas en de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) werden bewaard, nu ook digitaal beschikbaar zijn. Het vrije Waasland, tot dusver enkel op papier raadpleegbaar, behoort tot de meest geraadpleegde stukken uit de collecties van de participerende instellingen en is daardoor erg kwetsbaar voor beschadiging. Vanaf 24 september 2019 is het Wase weekblad digitaal raadpleegbaar in de leeszalen van de Bibliotheca Wasiana en het Stadsarchief van Sint-Niklaas.

Het vrije Waasland 1944-2011 digitaal in cijfers: 61 jaargangen - 2647 kranten - 101.882 pagina’s Waas nieuws van bij de start vlak na Wereldoorlog II, op 24 september 1944, tot en met de ondergang in 2011.
N.a.v. de 75ste verjaardag van Het vrije Waasland wordt de allereerste editie van de krant eenmalig opnieuw uitgegeven. Ze zal er echter een tikkeltje anders uitzien. In een samenwerking van Erfgoedcel Waasland, Hogeschool Odisee en aantal Wase secundaire scholen herwerkten leerlingen uit het Waasland een aantal artikels op een creatieve manier. Zo maken ze de historische artikels opnieuw actueel en wordt er aansluiting gevonden met de leefwereld van de jongeren van vandaag. Vanaf september worden de kranten over het Waasland verspreid.

Piet Van Bouchaute, De bevrijding van Sint-Niklaas en het Waasland

Voormalig stadsarchivaris Piet Van Bouchaute brengt een chronologisch verhaal van de overrompelende gebeurtenissen in de periode juni-september 1944. De Sint-Niklase politiecommissaris Adolphe Cryns speelt een sleutelrol in die chaotische zomerdagen van 1944. Na de bevrijding door Britse en Poolse eenheden proberen burgemeester Hendrik Heyman en zijn schepenen het roer terug in handen te nemen. De focus van deze voordracht ligt op de situatie in Sint-Niklaas maar er worden ook feiten uit andere Wase gemeenten vermeld en geïllustreerd.

 

Zondag 22 september, 10.30 uur
Bib Sint-Niklaas, Hendrik Heymanplein 3
Info: Stadsarchief Sint-Niklaas
archief@sint-niklaas.be - 03 778 33 80

Panelgesprek: Het Vrije Waasland

Op 24 september 1944 verscheen de eerste editie van Het vrije Waasland. Deze ‘verjaardag’ werd aangegrepen om dit invloedrijke Wase weekblad volledig te digitaliseren. Het werd een voorbeeldige samenwerking tussen vele partners: de Erfgoedcel Waasland, Bibliotheca Wasiana, KOKW, provincie Oost-Vlaanderen en mevrouw Agnes De Jaegher. Naar aanleiding van deze heuglijke gebeurtenis verzamelen we oud-HvW-journalisten en jongere perscollega’s in een panelgesprek over de Wase pers. Ook de leerlingen van Odisee doen hun duit in het zakje.

 

Dinsdag 24 september, 20 uur
Bib Sint-Niklaas, Hendrik Heymanplein 3
Info: Bibliotheca Wasiana
Bibliotheca.Wasiana@sint-niklaas.be - 03 778 34 40

Paul Drossens, 'Was opa een nazi?'

Zo'n half miljoen Belgen - Vlamingen, Brusselaars en Walen - hebben een familielid dat 'fout' was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Opa, oma, vader, moeder, oom of tante. Aanvankelijk zijn er ruim 400.000 dossiers van verdachten. Zo'n 100.000 burgers krijgen ook effectief een straf: van terechtstelling over vrijheidsberoving tot verlies van rechten.

Was mijn familie betrokken bij de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog? Het is een veel gestelde vraag. Meer dan zeventig jaar na datum gaan steeds meer (klein)kinderen en andere familieleden op zoek naar de juiste toedracht van de feiten om dat verleden een plaats te geven. In het boek “Was opa een nazi?” reiken historici en archivarissen de sleutels aan om zelf op zoek te gaan naar het vaak onuitgesproken oorlogsverleden.

Paul Drossens, redacteur en diensthoofd van het Rijksarchief Gent, belicht het boek en de zoekmogelijkheden die de weg wijzen naar het juiste archief.

 

Woensdag 2 oktober, 20 uur
WARP, Apostelstraat 20
Info: KOKW
www.kokw.be

Jean Pierre Rondas, Bevrijding en repressie

Naar aanleiding van het onderzoekswerk dat Jean Pierre Rondas heeft verricht bij de uitgave van het ongecensureerde werk Tegen de muur van Filip de Pillecyn kwamen heel wat historische gegevens naar boven. De auteur slaagt erin om een interessant licht te werpen op deze moeilijke periode waar velen nog steeds mee worstelen. 75 jaar geleden werden burgers getroffen door persoonlijke aanvallen, vernieling van woning en huisraad, vrijheidsberoving, verblijf in kampen zonder enige vorm van proces. Deze straatrepressie en overheidsrepressie wordt in deze voordracht verder toegelicht. Deze periode komt ook aan bod in het boek van Filip de Pillecyn dat nu pas in zijn ongecensureerde vorm beschikbaar is.

 

Donderdag 10 oktober, 20 uur
Bib Sint-Niklaas, Hendrik Heymanplein 3
Info: Davidsfonds Sint-Niklaas
dirk.vergult@telenet.be

Uitgelezen Gezelschap, Gudula’s oorlog

Gudula Mariman-Pauwels beleefde de Tweede Wereldoorlog als jong meisje. Het stadsarchief gaf haar memoires over de oorlogsjaren uit in een mooi geïllustreerde brochure. Aan de hand van deze tekst deed Gudula haar verhaal opnieuw aan Uitgelezen Gezelschap. Een bewerking van deze boeiende gesprekken en de uitgegeven tekst is stof voor een beklijvende voorstelling. De vertelling wordt verlucht met vele fotoprojecties, en virtuoos opgeluisterd door Bart Wils. Eclips tv zendt in november het verhaal ook uit in de reeks Korenbloemblauw - verhalen uit de Tweede Wereldoorlog.

 

Maandag 21 oktober, 20 uur
De Bib, Hendrik Heymanplein 3
Info: Stadsarchief
archief@sint-niklaas.be - 03 778 33 80

Lezing met film van Bart Verstockt

Bart Verstockt is regisseur en documentairemaker en maakte twee films om de Poolse

oorlogsbijdrage bij de bevrijding van België blijvend te herdenken en te herinneren. Hij leidt ze zelf in.

Film 1: Vechten voor anderen, sterven voor Polen (2004, 47 min.)
Tijdens WOII vochten de soldaten van een Pools vrijwilligersleger aan de zijde van de geallieerde troepen mee om Europa te bevrijden van de Duitse bezetter. Na de bevrijding kwam hun geliefde vaderland Polen echter in handen van een nieuwe bezetter, het communistische Rusland. Ontgoocheld, verraden en verbitterd zwierven de Poolse veteranen uit over de hele wereld. Trailer : https://vimeo.com/335727379

Film 2: Sylwester (2014, 52 min.)
Een intimistisch en ontroerend documentair portret van Sylwester Bardziński, één der laatste Poolse veteranen die na WOII als banneling een leven opbouwde in een nieuw vaderland, België. Zijn hele burgerleven lang beschouwt hij het als zijn taak om als ambassadeur van het ‘vrije’ Polen aanwezig te zijn op alle herdenkingsplechtigheden in Frankrijk, België en Nederland waar hij en zijn toenmalige strijdmakkers geëerd worden. En die missie wil hij tot zijn laatste snik volbrengen. Beelden van de gevierde oorlogsheld wisselen af met scènes uit het stagnerende leven van de 95-jarige hoogbejaarde man uit Sint-Gillis-Waas.

In de pauze kunt u genieten van enkele Poolse specialiteiten.

 

Zondag 27 oktober, 14 uur
Tentoonstellingszaal Zwijgershoek
Info: Stadsarchief
archief@sint-niklaas.be - 03 778 33 80

Bart Willems, Speuren naar het oorlogsverleden. Sint-Niklazenaren en de keuzes die ze maakten tijdens de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Duitse bezetting van 1940-1944 maakten de inwoners van Sint-Niklaas bepaalde keuzes, soms zonder te weten wat ervan de gevolgen waren. En die konden in sommige gevallen rampzalig uitpakken. Aan de hand van een viertal portretten van 'gewone' Sint-Niklazenaren vertelt Bart Willems het verhaal van Sint-Niklaas tijdens WOII. Tevens legt hij uit welke archieven er bewaard zijn gebleven om zelf een zoektocht naar het (familiale) oorlogsverleden op te starten.

Bart Willems is als historicus en archivaris verbonden aan het Rijksarchief Antwerpen-Beveren. Hij heeft onder meer archieven van WOII geïnventariseerd (de Antwerpse afdelingen van Winterhulp, het Arbeidsambt Antwerpen en de Duitse afdeling van de gevangenis van Merksplas). Daarnaast was hij coauteur en -redacteur van het boek Was opa een nazi? (Lannoo, 2017).

 

Woensdag 30-10-2019 om 20 uur
de Bib Sint-Niklaas, Hendrik Heymanplein 3
Info en inschrijven: de Bib
bibpubliekswerking@sint-niklaas.be - 03 778 34 00

Frans Ruczynski, Het verhaal van de Eerst Poolse Pantserdivisie o.l.v. generaal Maczek

Generaal Stanislaw Maczek en zijn Eerste Poolse Pantserdivisie speelden na de invasie in Normandië een cruciale rol bij de afgrendeling van het vluchtende Duitse Zevende Leger. De Poolse troepen konden vrij snel doorstoten naar het Waasland en ook het Nederlandse Breda werd door hen bevrijd. Hun verhaal had echter een tragische kant. Door de bezetting van hun land door de Sovjet-Unie konden zij niet meer terug. Zij waren verplicht een nieuw leven uit te bouwen. Militair Ruczynski werd verliefd op een Brabants (Nl) meisje. Hun zoon Frans Ruczynski is verbonden aan het Generaal Maczek Memorial in Breda. Hij vertelt en toont ons op een boeiende manier het weinig bekende verhaal over de strijd in Vlaanderen en Nederland van meer dan tienduizend Poolse soldaten.

Na de lezing is er de mogelijkheid om de tentoonstelling Gepantserde Vleugels te bezoeken.

 

Zaterdag 2 november, 15 uur
Museumtheater, Zwijgerhoek 14
Info: KOKW
www.kokw.be

Marcella Piessens, 'Ik ben Ilona', een hartverwarmend verhaal

Vanuit de meest erbarmelijke omstandigheden groeien de mooiste verhalen. De jaren 1944-1945 zijn daar een typisch voorbeeld van. Vanuit haar thuisland Hongarije, via Duitsland in een werkkamp, belandde Ilona bij ons. Dit is het levens- en liefdesverhaal van een jonge charmante vrouw die na de oorlog een nieuw leven opbouwt. Voornaamste ingrediënten in het verhaal: wilskracht, een beetje heimwee en jawel, het kan, meer dan voldoende humor. Dit maakt van ‘Ik ben Ilona’ een topper.

 

Zondag 17 november, 11 uur
Tentoonstellingszaal Zwijgershoek, Zwijgershoek 14
Info en inschrijven: CC Boontje/Linx+
lucienmarcella@skynet.be - 03 776 80 99 - 0476 54 16 26

Greet Polfliet, Huis Meert als Kommandantur

Tijdens de oorlog bracht de Duitse commandant zijn hoofdkwartier onder in de Stationsstraat in het herenhuis van textielfabrikant Edmond Meert. De Salons, vroeger de Salons voor Schone Kunsten, bevatten tot op de dag van vandaag nog enkele merkwaardige overblijfselen uit de tijd van de Duitse bezetting.

 

Zondag 8 september om 10 en 11.30 uur
De Salons, Stationsstraat 85
Info en inschrijvingen: Stedelijke Musea Sint-Niklaas
reservatiemusea@sint-niklaas.be - 03 778 34 50

wagen bezienswaardigheden brouwerijen buschocolatiers document Page 1 CopyCreated with Sketch. evenementen fietsfietsen-wandelen food herfstinhetgroen lentemuseaovernachten podium postcardspeciaalzaken sport-spel streekproducten treinPage 1Created with Sketch. uitgaan winkelen winterPage 1Created with Sketch. zomer